Beton sınıfı, betonun 28 günlük karakteristik basınç dayanımını gösterir. TS EN 206+A2'deki gösterimde baştaki C harfi “concrete” (beton), ilk sayı silindir numunedeki dayanımı, ikinci sayı ise küp numunedeki dayanımı ifade eder. Yani C25/30 betonu, silindir numunede 25 MPa, küp numunede 30 MPa karakteristik dayanım anlamına gelir.
İki sayının farklı olmasının nedeni numune geometrisidir: küp numune, pres tablalarının yanal genleşmeyi engellemesi nedeniyle aynı betonda daha yüksek değer verir. Laboratuvarda hangi numune tipiyle çalışıldığı raporda açıkça yazılır; karşılaştırma yaparken ikisini karıştırmamak gerekir.
Karakteristik dayanım ise ortalama değil, alt sınırdır: numunelerin en fazla %5'inin bu değerin altında kalması beklenir. Bu yüzden bir tek numunenin sınıf değerini geçmesi “beton tuttu” demek değildir; uygunluk, TS EN 206+A2'deki kriterlere göre numune grubu üzerinden değerlendirilir.
| Sınıf | Silindir fck | Küp fck,cube | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|
| C8/10 | 8 MPa | 10 MPa | Grobeton, temel altı tesviye |
| C12/15 | 12 MPa | 15 MPa | Grobeton, dolgu |
| C16/20 | 16 MPa | 20 MPa | Basit yapı elemanları — taşıyıcıda alt sınırın altındadır |
| C20/25 | 20 MPa | 25 MPa | Eski yapı stoğunda sık; bugün TBDY için alt sınır kabul edilir |
| C25/30 | 25 MPa | 30 MPa | Betonarme yapılarda en yaygın taşıyıcı sınıfı |
| C30/37 | 30 MPa | 37 MPa | Kolon, perde ve yüksek yapılarda tercih edilir |
| C35/45 | 35 MPa | 45 MPa | Ön germeli elemanlar, yüksek yük taşıyan kolonlar |
| C40/50 | 40 MPa | 50 MPa | Özel projeler, prefabrik üretim |
| C45/55 | 45 MPa | 55 MPa | Yüksek dayanımlı beton uygulamaları |
| C50/60 | 50 MPa | 60 MPa | Yüksek dayanımlı beton — özel karışım ve kontrol gerektirir |
Değerler TS EN 206+A2'deki karakteristik dayanım karşılıklarıdır. “Tipik kullanım” sütunu yalnızca yaygın uygulamayı özetler; hangi sınıfın kullanılacağını proje müellifi statik hesaba göre belirler.
Türkiye'de uzun süre kullanılan TS 500 gösteriminde beton sınıfı tek sayıyla yazılırdı (C20, C25, C30 gibi) ve bu sayı silindir dayanımını ifade ederdi. Dolayısıyla TS 500'deki C25, TS EN 206'daki C25/30 ile aynı betona karşılık gelir. Daha eski projelerde karşılaşılan BS gösterimi (BS16, BS20, BS25) ise küp dayanımına dayanır ve doğrudan eşleştirilmesi hatalıdır; bu tür projelerde mevcut dayanımın karot ile ölçülmesi en doğru yoldur.
Projede yazan sınıf, binanın bugünkü dayanımını göstermez. Yapının gerçek beton dayanımı ancak karot numunesi alınıp preslenerek ölçülür; TS EN 12504-1 bu ölçümün nasıl yapılacağını, TBDY 2018 ise sonucun değerlendirmede nasıl kullanılacağını tanımlar. Yüzey taraması (test çekici) karot noktalarının seçilmesine yardımcı olur, tek başına sınıf kararı vermez.
Kapsamı birlikte belirleyelim — aynı gün içinde geri dönüş.